తళ్ళికోట యుద్ధం 1565 జనవరి 23 న జరిగింది. దీనినే రాక్షస-తంగడి యుద్ధం అని కూడా అంటారు. ఈ యుద్ధంలో విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని ఓడించడానికి దక్కన్ ప్రాంతానికి చెందిన నాలుగు ముస్లిం రాజ్యాలు తమలోని శత్రుత్వాలను పక్కనపెట్టి ఒక్కటయ్యాయి. అవి అహ్మద్నగర్ (సుల్తాన్ హుస్సేన్ నిజాం షా), బీజాపూర్ (సుల్తాన్ అలీ ఆదిల్ షా), గోల్కొండ (సుల్తాన్ ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా), బీదర్ (సుల్తాన్ అలీ బరీద్ షా).
వీరందరూ కలిసి విజయనగర సామ్రాజ్యంపై మూకుమ్మడిగా దాడి చేసి ఓడించారు. విజయనగర సైన్యానికి నాయకత్వం వహించింది శ్రీకృష్ణదేవరాయలు అల్లుడైన అళియ రామరాయలు. ఈ యుద్ధంలో అళియ రామరాయలు ఓడిపోయి, శత్రువుల చేతిలో మరణించాడు. విజయనగర సైన్యం చెల్లాచెదురైంది. ఈ ఓటమితో దక్షిణ భారతదేశంలో అత్యంత బలమైన విజయనగర హిందూ సామ్రాజ్యం కూలిపోయింది.
I. తళ్ళికోట యుద్ధం జీహాద్ యుద్ధమా?
జీహాద్ అంటే ఇస్లామ్ మతరక్షణ, విస్తరణ కొరకు చేసే యుద్ధంగా నిర్వచిస్తారు. (ఇతర అర్ధాలున్నప్పటికీ నేడు అలా స్థిరపడింది). చరిత్రలో కొన్ని యుద్ధాలు జీహాద్ గా పేర్కొనబడ్డాయి కానీ ప్రతి యుద్ధం జీహాద్ అని ప్రకటించలేదు. భారతదేశంలో జరిగిన ముస్లిం యుద్ధాలను జీహాద్ లుగా ప్రకటించినట్లు ఆనాటి సమకాలీన ఆధారాలు లేవు. ముఖ్యంగా “జీహాద్” అనే పదం ఎక్కడా వాడలేదు.
ఈ రోజు Sandeep Balakrishna లాంటి కొందరు హిందుత్వవాదులు, ధర్మ డిస్పాచ్ లాంటి వెబ్ సైట్లు - భారతదేశంలో ముస్లింలు చేసిన యుద్ధాలను జీహాద్ గా అభివర్ణిస్తున్నారు. ఈ ధోరణి 2010 నుంచి ఎక్కువయింది. లవ్ జీహాద్, ఫుడ్ జీహాద్ లాంటి పదాలను సృష్టించి ప్రజలమధ్య విద్వేషాలను రగులుస్తున్నారు.
ఇటీవల ఒక ప్రముఖ తెలుగు సాహిత్యవేత్త కూడా తన కొత్త పుస్తకాన్ని ప్రమోట్ చేసుకోవటానికి తళ్ళికోట యుద్ధం అనేది కొందరు ముస్లింరాజులు కలిసి హిందూరాజుపై జరిపిన “జీహాద్” అని ప్రకటించటం శోచనీయం, సత్యదూరం. ఈ విషయాన్ని దృవీకరించే ఆనాటి సమకాలీన ఆధారం ఒక్కటి కూడా లేదు. భారతదేశంలో హిందూ-ముస్లిం యుద్ధాలను జీహాద్ గా చెప్పటం పూర్తిగా ఇటీవలి పరిణామం. హిందుత్వవాదుల సృష్టి. మనుషులను విడదీదే విద్వేషపూరిత ప్రచారం. దాన్ని బలపరచే విధంగా తెలుగుసాహిత్యం దోహదపడటం నైతిక పతనం.
ఆనాటి వివిధ రచనలలో తళ్ళికోట యుద్ధాన్ని వర్ణించిన వాక్యాలలో ఎక్కడా జీహాద్ అన్న పదం కనిపించదు. హిందువులను కాఫిర్ (అవిశ్వాసి) గా వర్ణించటం ఆ కాలపు శైలి తప్ప మతప్రస్తావన కాదు.
II. జీహాద్ యుద్ధం చేయడం అంటే కొన్ని పద్దతులు పాటించాలి. అవి-
1. పవిత్రయుద్ధానికి పిలుపు ఇచ్చి ఆ యుద్ధాన్ని స్పష్టంగా జీహాద్ అని ప్రకటించాలి
2. పండితుల మద్దతుతో మతపరమైన ఫత్వా ఇవ్వాలి.
3. పాలకుడు తనను తాను ఘాజీ గా సంభోదించుకోవాలి
4. యుద్ధం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం మత విస్తరణ అని చూపాలి
ఇన్ని నియమాలు పాటించినపుడు మాత్రమే ఆ యుద్ధాన్ని జీహాద్ అని అంటారు.
ఆ కాలానికి చెందిన వివిధ ఇస్లామ్, ఇస్లామేతర రచనలలో తళ్ళికోట యుద్ధ ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి దేనిలోను జీహాద్ అనే పదం కనిపించదు. వాటి వివరాలు ఇవి….
.
A. ఇస్లామ్ చరిత్రకారులు తళ్ళికోట యుద్ధం గురించి చెప్పిన అంశాలు
.
1. తజ్కిరత్ అల్-ములూక్ (Tazkirat al-Muluk/ రాజుల వృత్తాంతం)
పేరుతో బీజాపూర్ కోర్టులో 1560 లలో పనిచేసిన రఫీ-ఉద్-దీన్ షిరాజీ అనే చరిత్రకారుడు తళ్ళికోట యుద్ధానికి సంబంధించి….
“ఇస్లాం రాజులు (నిజాం షా, ఆదిల్ షా, కుత్బ్ షా, బరీద్ షా) గత పరాజయాలు, భూభాగ నష్టాల తర్వాత “కాఫిర్” రామరాయను ఓడించేందుకు కూటమి కట్టటం; కృష్ణా నది దాటటం; తుపాకీల వినియోగం, రామరాయ మరణం; విజయోత్సవాలు లాంటి ఘట్టాలు వివరించాడు.” ఈ యుద్ధం ప్రధానంగా ప్రతీకారం, అధికార విస్తరణ లాంటి అంశాల ఆధారంగా జరిగిందని చెప్పాడు.
2. బుర్హాన్-ఇ-మఆసిర్ (Burhan-i-Maasir చారిత్రిక ఘనకార్యాలు) సయ్యద్ అలీ తబాతబా అహ్మద్నగర్ కోర్టు చరిత్రకారుడు 1590లలో రచించిన రచనలో తళ్ళికోట యుద్ధాన్ని ఇలా వర్ణించాడు.
“రామరాయ “దక్కన్లో ఏకైక అధికారి” గా ప్రకటించుకోవడంతో అతన్ని కూలదోయడానికి కూటమి ఏర్పడింది. రాజకీయ అధికారాల విస్తరణ, భూభాగ హక్కులకొరకు ఈ యుద్ధం జరిగిందని చెప్పాడు” తప్ప ఎక్కడా జిహాద్ ప్రస్తావన తేలేదు.
3. తరీఖ్ ఇ-ఫిరిష్తా (Tarikh-i-Ferishta ఫరిస్టా రచించిన చరిత్ర) — మహ్మద్ ఖాసిం ఫరిష్తా బీజాపూర్ చరిత్రకారుడు. ఇది 1589 నాటి రచన. దీనిలో ఫరిష్టా తళ్ళికోట యుద్ధం గురించి ఈ మాటలు చెప్పాడు.
“సుల్తాన్లు తమ శత్రుత్వాన్ని పక్కనబెట్టి కూటమి కట్టారని, కృష్ణా దాటి యుద్ధం చేసి “కాఫిర్” ను ఓడించారని చెప్పాడు. యుద్ధానికి ప్రధాన కారణం రామరాయ అధికారాన్ని అంతం చేసి రాజకీయ ఆధిపత్యం పొందటం అన్నాడు” దీనిలో కూడా “జిహాద్” ప్రకటన లేదు.
B. పోర్చుగీసు/యూరోపియన్ లు చెప్పిన అంశాలు
1. సెసారే ఫెడెరిచి (Cesare Federici): ఇటాలియన్ వ్యాపారి. 1567–68 మధ్య హంపి అవశేషాలు దర్శించాడు. “నలుగురు మూర్ రాజులు” ద్రోహంతో విజయనగరాన్ని ధ్వంసం చేశారని పేర్కొన్నాడు తప్ప. మతపరమైన యుద్ధంగా చెప్పలేదు.
2. డియోగో దో కౌటో (Diogo do Couto) 16వ శతాబ్దం చివర సందర్శించిన పోర్చుగీస్ చరిత్రకారుడు. “మూర్ రాజులు” కూటమి కట్టి “బిస్నగ రాజు” పై యుద్ధం చేశారని చెప్పాడు. పూర్వ అవమానాలకు ప్రతీకారం అన్న రాజకీయ భావనే తప్ప జిహాద్ ప్రస్తావన లేదు.
ఇతర జెసుయిట్/పోర్చుగీస్ లేఖలు (ఉదా: ఆంటోనియో రుబినో, 1608) లాంటి వాటిలో భూ వివాదాలు, ప్రతీకారం, కూటమి, ఇవి మాత్రమే యుద్ధకారణాలుగా ఉన్నాయి తప్ప మతపరమైన జిహాద్ పదజాలం లేదు.
III. తళ్ళికోట యుద్ధాన్ని జీహాద్ గా ఎవరు పేర్కొన్నారు
19-20 వ శతాబ్దపు చరిత్రకారులైన జాన్ బ్రిగ్స్, రాబర్ట్ స్యూవెల్ లాంటి వారు ఈ యుద్ధానికి రాజకీయ సైనిక వివరణలు ఇచ్చారు తప్ప జీహాద్ గా లేబుల్ చెయ్యలేదు. ఆధునిక చరిత్రకారులు - రిచర్డ్ ఎం. ఈటన్, బర్టన్ స్టీన్, సంజయ్ సుబ్రహ్మణ్యం, ముజఫ్ఫర్ ఆలం, రోమిలా థాపర్ మొదలైన వారు తళ్ళికోట యుద్ధానికి మతపరమైన ఫ్రేమింగ్ను తిరస్కరించారు.
నిజానికి అళియరామరాయలు సుల్తానులతో చాలాకాలం మైత్రిలో ఉన్నాడు. కొన్ని సార్లు వారితో ఘర్షణలు పడ్డాడు. ఇతని సైన్యంలో చాలామంది ముస్లిం సైనికులు ఉండేవారు. తన సింహాసనంపై ఖురాన్ ప్రతిని ఉంచుకొని ఇస్లాంమతాన్ని గౌరవించాడు.
తళ్ళికోట యుద్ధాన్ని జీహాద్ గా ప్రచారం చేయడం పూర్తిగా ఇటీవలి పరిణామం. మతవాదుల విద్వేషపూర్వక ఎత్తుగడ ఇది. ఈ ప్రచారం చేస్తున్నది Dharma Dispatch, True Indology, INDIAN REAL HISTORY వంటి వెబ్సైట్లు ఇతర సోషల్ మీడియా అకౌంట్లు ఇంకా అనేకానేక వాట్సప్ కథనాలు. యుద్ధానంతరం హంపిలోని ఆలయాల విధ్వంసాన్ని జిహాద్ గా చెబుతారు వీళ్ళు. కానీ అక్కడ వైష్ణవ క్షేత్రాల విధ్వంసం జరిగింది కానీ శైవ క్షేత్రాల విరూపం ఎందుకు జరగలేదనే ప్రశ్నకు వీరివద్ద సమాధానం ఉండదు.
నిజానికి మధ్యయుగాలలో కనిపించేది రాజ్యకాంక్షతో కూడిన యుద్ధోన్మాదం. కన్నూమిన్నూ కానని హింస, అరాచకత్వం ఆక్రమణ దాని లక్షణాలు. ఈ యుద్ధోన్మాదాన్ని మతోన్మాదంగా చిత్రీకరించడం అనేది ఒకమతంలో ఎవరైతే అధిపత్యాన్ని కలిగి ఉంటారో వారికి లబ్ది చేకూర్చే ఎత్తుగడ.
CE1323 లో తుగ్లక్ దక్షిణభారత దండయాత్రలో కాకతీయ సామ్రాజ్యాన్ని జయించి ఆంధ్రదేశాన్ని ఢిల్లీ సుల్తానుల పాలనకిందకు తెచ్చాడు. అప్పుడు ముసునూరి ప్రోలయనాయకుని నాయకత్వంలో ఆంధ్ర నాయకులు స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకొన్నారు. ఆ సందర్భంలో వేయించిన విలస తామ్రశాసనం చారిత్రికంగా విలువైనది.
"ఈ శాసనంలో - ముస్లిం పాలనలో ఆంధ్ర ప్రాంతం "మైలపడి" (అపవిత్రమైందని), దానిని యజ్ఞయాగాదులతో, బ్రాహ్మణులకు అగ్రహారాలు (భూములు) దానం చేయడం ద్వారా ప్రోలయ నాయకుడు "పునరుద్ధరణ" (శుద్ధి) చేశాడని పేర్కొనబడింది."
అంటే ఈ శాసనం బ్రాహ్మణాధిక్యతకొరకు, వర్ణధర్మం స్థాపన కొరకు వేయించిన శాసనం. మధ్యలో ముస్లింల ప్రస్తావన రాజకీయపరమైనది.
నిజానికి యుద్ధసమయంలో, రాజ్యకాంక్షలో మతాన్ని చూడటం మనువాదుల కుట్ర. తమ ఆధిపత్యం సడలుతున్నందుకు యుద్ధ ఉన్మాదాన్ని మత ఉన్మాదంగా చిత్రించారు. ఆ మేరకు దానాలు, సంభావనల రూపంలో లబ్దిపొంది తిరిగి తమ ఆధిక్యతను పునస్థాపించుకొన్నారని అవి ఆనాటి సోషల్ డైనమిక్స్ అని విలస శాసనం ద్వారా అర్ధమౌతుంది.
.
IV. ముగింపు
.
ఈ నేలపై ఒక్క ముస్లింలు హిందువులకు మాత్రమే యుద్ధాలు జరగలేదని కాస్త చరిత్ర చదివితే అర్థం అవుతుంది. హిందువులకు హిందువులకు మధ్యకూడా అంతకన్నా ఎక్కువే యుద్ధాలు జరిగాయని అప్పుడుకూడా సంపదలకోసం ఆలయాలు తవ్వబడ్డాయని, విగ్రహాలు విరూపం చేయబడ్డాయని, ముస్లింలు చేసిన యుద్ధాలలో హిందూ సైనికులే ఆ పని చేశారని కూడా అర్థమౌతుంది. అంతిమంగా లబ్దిపొందింది ఎవరో విలస శాసనం చివరిపంక్తులు చెబుతున్నాయి. నేటికీ అదే ధోరణి.
రాజ్యకాంక్షతో జరిగిన యుద్ధాల్లో మతాన్ని వెతకడం చరిత్రను వక్రీకరించే ప్రమాదకరమైన అవగాహన. రాజకీయ, ఆర్థిక, సామ్రాజ్యవిస్తరణ లక్ష్యాలతో సాగిన యుద్ధాలను మతపరమైనవిగా చిత్రించడం నేటి మతవాదుల దుష్ప్రచారం. గతంలో ముస్లింలు చేసిన ప్రతి యుద్ధమూ మతవిస్తరణ కోసమేనని, అదే ధోరణి నేడు ‘లవ్ జీహాద్’, ‘ఫుడ్ జీహాద్’ వంటి పేర్లతో కొనసాగుతోందని చెప్పడం విషప్రచారం మాత్రమే.
యుద్ధ సమయంలో కంటే, ప్రశాంత కాలంలో ఒక రాజు తన రాజ్యంలో భిన్న మతాలను ఎలా ఆదరించాడు, ఎలా సంరక్షించాడు అన్నదే చరిత్రాత్మకంగా పరిశీలించాల్సిన ప్రమాణం కావాలి.
యుద్ధోన్మాదమే మతోన్మాదం అనే అవగాహనతో రాసే సాహిత్యం సమకాలీన మత రాజకీయాలకు చరిత్ర పేరుతో ఊతం ఇచ్చినట్లు. ఇది వాంఛనీయం కాదు.
బొల్లోజు బాబా
